KHỞI NGHIỆP

4 bí quyết giúp tìm kiếm nhà đầu tư lý tưởng cho dự án startup

Khi bạn gặp một nhà đầu tư, ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong đầu bạn phải chăng là: Kết thúc thương vụ và lấy được tiền càng sớm càng tốt. Hơn bất cứ điều gì, nguồn vốn là điều quan trọng nhất đối với một startup. Vậy tại sao chúng ta không làm hết sức để thuyết phục các nhà đầu tư rằng đây là một dự án kinh doanh vô cùng tiềm năng nhưng cần phải được tài trợ?

Tìm kiếm các nhà đầu tư lý tưởng thậm chí còn quan trọng hơn việc bạn có được lượng tiền mặt nhiều như thế nào. Bởi lẽ, không dễ gì tìm gặp được một người tin tưởng vào tầm nhìn của bạn, hiểu rõ những thách thức phía trước của bạn và có sự nhạy bén trong kinh doanh để giúp bạn thành công.

"Các nhà đầu tư tốt nhất là những người sẽ hỏi bạn rằng: “Đâu là những tiềm năng của dự án này, và chúng ta cần phải làm những gì để phát triển nó thành công?" thay vì “Bạn cần bao nhiêu vốn để thực hiện dự án trên?'" - Donna Harris, đồng sáng lập 1776 - một công ty chuyên hỗ trợ các dự án startup cho biết.

Tiền, đương nhiên là rất tốt, nhưng một nhà đầu tư lý tưởng còn tuyệt vời hơn thế. Họ có thể mang lại cho bạn nhiều thứ khác như kinh nghiệm, kiến thức hay các mối quan hệ để giúp công ty phát triển một cách thành công hơn.

Sau đây là những bí quyết giúp bạn tìm kiếm được những nhà đầu tư tốt nhất cho dự án của mình:

Hiểu rõ các lựa chọn

Bạn đang cần mở rộng mạng lưới quan hệ, các chuyên gia, tiền vốn hay là cả 3 thứ đó?

Các nhà đầu tư khác nhau có thể giúp bạn hoàn thành những mục tiêu riêng biệt. Khi bạn quyết định đưa dự án của mình từ ý tưởng đến thực tế và đang trong giai đoạn tìm kiếm những người đồng sáng lập, thì các cuộc trò chuyện đầu tiên của bạn sẽ thường là với các nhà đầu tư thiên thần. Nhà đầu tư thiên thần mang đến cho bạn những chuyên môn cá nhân nhưng hiếm khi sở hữu thứ quan trọng nhất mà bạn đang cần là tiền, như các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Trong khi các nhà đầu tư thiên thần có xu hướng khoan dung hơn trong các yêu cầu ban đầu của họ, thì các quỹ đầu tư mạo hiểm có cái nhìn khắt khe hơn về mục tiêu hay đòi hỏi kết quả kinh doanh cao hơn trước khi quyết định rót vốn.

Nếu kế hoạch kinh doanh của bạn là chưa hoàn hảo và được tính toán kĩ càng trước khi bàn bạc với một nhà đầu tư mạo hiểm, khả năng lấy được tiền của họ là không cao. Thường chỉ có một số doanh nhân thuyết phục được những nhà đầu tư mạo hiểm ngay trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, còn hầu hết chỉ tiếp cận được các nhà đầu tư thiên thần, rồi sau đó mới có cơ hội tìm được những người có nguồn vốn dồi dào như trên.

Có kiến thức đầy đủ về những tài sản hay nguồn lực mà các nhà đầu tư có thể hỗ trợ bạn

Các nhà đầu tư chắc chắn không phải là những người bình thường, họ là những cựu chiến binh dày dạn kinh nghiệm trên thương trường. Nếu lựa chọn đúng, họ có thể giúp bạn quản lý nguồn vốn, cơ sở hạ tầng và nhiều vấn đề trong kinh doanh khác một cách hợp lý nhất.

Ví dụ, nhiều công ty chuyên đầu tư mạo hiểm lớn có bộ phận tiếp thị dành riêng cho việc xử lý các thông báo bên ngoài hay các danh mục đầu tư. Bộ phận này có thể tạo cơ hội cho các công ty khởi nghiệp non trẻ tiếp cận các nhà đầu tư tiềm năng trong tương lai, đồng thời hỗ trợ những công ty chưa có kinh nghiệm này về các vấn đề liên quan đến thông cáo báo chí - lĩnh vực mà không phải doanh nghiệp cũng biết cách giải quyết một cách đúng đắn.

Tuy vậy, nhiều nhà đầu tư sẽ đòi hỏi có một vị trí chủ chốt trong công ty của bạn. Trong khi bạn lại chỉ muốn nhận được những sự giúp đỡ không đi kèm với những thách thức trong mọi quyết định của mình.

Nắm được các nguồn thông tin

Tìm kiếm các nhà đầu tư tốt nhất trong từng lĩnh vực cho công ty là một bước vô cùng quan trọng giúp có cái nhìn tổng quát nhất trước khi bắt tay vào kế hoạch chinh phục các mục tiêu. Tuy nhiên, bạn cũng cần phải biết làm thế nào để kết nối với họ.

Các tổ chức lớn như: Hiệp hội các nhà đầu tư thiên thần có nhiều chi nhánh không chỉ ở Mỹ mà còn trên toàn thế giới, họ cũng sở hữu một cơ sở dữ liệu rộng lớn phục vụ cho việc tìm kiếm đầu tư của các doanh nghiệp. Các trang web như Angels Den và AngelList cũng cung cấp các nhiều thông tin cho phép các CEO trẻ tiếp cận với các nhà đầu tư tiềm năng.

Đảm bảo các nhà đầu tư lựa chọn có thể hợp tác tốt với công ty của bạn

Để khởi nghiệp, văn hóa công ty là quan trọng nhất. Văn hóa doanh nghiệp độc đáo sẽ giúp công ty của bạn trở nên khác biệt trong vô vàn những công ty khởi nghiệp khác.

Một khi bạn đã tìm thấy một nhà đầu tư tiềm năng, bạn cần phải đảm bảo người đó sẽ phù hợp với văn hóa của công ty. Hãy xem một số vấn đề mấu chốt như “Người này muốn làm xuất hiện hàng ở công ty hay chỉ muốn quan sát từ xa?” hay “Tầm nhìn của nhà đầu tư này khác gì với định hướng của bạn?”

CEO của các dự án khởi nghiệp thường có xu hướng tiếp nhận các câu hỏi của các nhà đầu tư tiềm năng hơn, tuy nhiên, với vị trí nhà sáng lập, bạn phải biết đặt những câu hỏi rõ ràng như "Ông cảm thấy mình có vai trò như thế nào đối với dự án này?" Việc xác định được mức độ quan tâm cũng như sẵn sàng tham gia công việc kinh doanh của các nhà đầu tư là một bước thiết yếu cho những kế hoạch trong tương lai của bạn.

Cuối cùng, hãy luôn ghi nhớ các nhà đầu tư cũng là con người. Ngoài việc rót tiền vào tài khoản ngân hàng để đầu tư cho dự án, bạn cần phải biết mình muốn nhận được điều gì khác từ những đối tác trên? Hãy luôn đặt câu hỏi và thực hiện các nghiên cứu nghiêm túc để xác định được những nhà đầu tư mà công ty thực sự cần.

Lựa chọn hoàn hảo nhất chính là những người vừa có thể hỗ trợ các nguồn lực cho công ty, vừa đóng vai trò như một người thầy khôn ngoan, đầy kinh nghiệm luôn tư vấn cho các chiến lược và đưa doanh nghiệp phát triển thành công.

Góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp cần lưu ý vấn đề pháp lý nào?

Vốn là vấn đề quan trọng của các doanh nghiệp (DN) khởi nghiệp (startup), đặc biệt là các DN trong lĩnh vực công nghệ và kinh doanh trên internet. Có nhiều điều DN nên lưu ý để đầu tư an toàn.

Số lượng các quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam khá khiêm tốn, trong khi các quỹ đầu tư mạo hiểm và các đơn vị sở hữu nguồn vốn mạnh như ngân hàng lại chưa quan tâm nhiều đến việc đầu tư vào các startup.

Trong thời gian gần đây, xuất hiện một kênh vốn đầu tư từ nhà đầu tư thiên thần (Angel Investor) với tư cách một cá nhân hay nhóm nhà đầu tư (NĐT) có khả năng về tài chính, có khả năng cấp vốn cho một DN thành lập, đổi lại họ sẽ có quyền sở hữu một phần công ty, có thể dưới dạng cổ phần, phần vốn góp hoặc vay nợ chuyển đổi.

Các rủi ro đầu tư bắt nguồn từ các yếu tố pháp lý như không thực hiện thủ tục xin chấp thuận về sản phẩm, dịch vụ từ cơ quan nhà nước, tranh chấp phát sinh từ điều khoản hợp đồng là những vấn đề NĐT và cả startup cần quan tâm.

Khi đầu tư vào startup, các bên trong quan hệ góp - tiếp nhận vốn cần lưu ý: Sẽ có những rủi ro đến với NĐT, trong đó, startup không thực hiện đúng cam kết theo hợp đồng, chuyển các tài sản sang cho đơn vị khác, đặc biệt là các tài sản vô hình, không xác định cơ chế sở hữu. Ngược lại, các startup cũng sẽ gặp các rủi ro từ việc không thẩm định quốc tịch NĐT, tư cách pháp lý cũng như nguồn tiền đầu tư; NĐT sau khi lấy được các bí quyết kinh doanh, mô hình, hệ thống... thì không tiếp tục rót vốn vào startup.

Angel Investor đầu tư vào startup là đầu tư vào sự thành công tương lai, khi đó startup được định vị là giai đoạn phát triển của một dự án kinh doanh, có thể thể hiện dưới hình thức DN hoặc chưa hình thành pháp nhân.

Theo đó, ban đầu khi đầu tư vào startup, việc thẩm định tư cách pháp lý của startupmuốn đầu tư là cần thiết, tránh mất thời gian, công sức và tiền bạc, trừ trường hợp việc đầu tư là trong quan hệ tài trợ vốn không hoàn lại.

Tư cách pháp lý của các startup được thể hiện qua những yếu tố: Được thành lập, đăng ký thành lập và hoạt động một cách hợp pháp; sự tách bạch giữa tài sản chủ sở hữu và tài sản công ty; có cơ cấu, tổ chức và phối hợp chặt chẽ; hoạt động độc lập và có tư cách pháp lý độc lập.

Khi đầu tư, nếu một NĐT bỏ qua khâu thẩm định tư cách pháp lý hoặc thẩm định không kỹ lưỡng, quá trình gia nhập, góp vốn và sở hữu một phần startup sẽ phát sinh nhiều rủi ro pháp lý, thậm chí rủi ro nghiêm trọng sau đó.

Vốn đầu tư từ các Angel Investor có thể được xem là tài sản riêng hoặc tài sản được ủy thác quản lý, sử dụng và có thể được định đoạt trong quá trình đầu tư.

Các bên cần loại trừ các khả năng như nguồn vốn đầu tư thu được từ hoạt động bất hợp pháp, nguồn vốn do phạm tội mà có... thông qua việc kiểm tra, đối chiếu và xác định sự minh bạch nguồn vốn. Đối với Angel Investor thì càng phải thực hiện việc này, bởi nguồn vốn cá nhân thường phức tạp hơn nhiều.

Về việc sử dụng nguồn vốn, các bên cần kiểm tra tính khả thi và chiến lược kinh doanhcủa dự án đầu tư để đảm bảo rằng nguồn tiền sẽ được sử dụng hiệu quả và đúng mục đích mà các bên đã cam kết. NĐT luôn cần có sự kiểm tra, xác minh và làm rõ nguồn tiền đã góp và tổng thể nguồn vốn hiện tại của startup qua những sổ sách, báo cáo tài chính hoặc qua những nhân sự thuộc quyền quản lý.

Các NĐT cần đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng hợp đồng quy định đầy đủ, chi tiết, chặt chẽ sao cho vừa phù hợp với quy định của pháp luật, vừa bảo vệ được quyền và lợi ích của mỗi bên.

Để phòng tránh các rủi ro pháp lý cơ bản trong hợp đồng, các điều khoản pháp lý cần được luật sư hoặc chuyên gia có kinh nghiệm tư vấn để "hoạch định luật chơi" một cách chi tiết và khoa học.

Một số điều khoản quan trọng các bên cần lưu tâm là: Điều khoản sử dụng nguồn vốn, điều khoản chống pha loãng trong đầu tư; quyền ưu tiên mua bán khi có NĐT mới và điều khoản bảo mật thông tin.

Tham chiếu đến Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp hiện hành, hợp đồng góp vốn đầu tư ở dạng này có thể thể hiện dưới dạng hợp đồng hợp tác đầu tư (BBC) có đăng ký với cơ quan chức năng, hoặc hợp đồng góp vốn ban đầu để có thể hình thành pháp nhân nếu chưa thành lập DN, hoặc hợp đồng mua bán cổ phần, phần vốn góp để thể hiện rõ sự thỏa thuận về quyền và trách nhiệm của các bên.

Tóm lại, các startup và các Angel Investor cần biết và hiểu được các vấn đề pháp lý cơ bản, "luật chơi" và các phương án giải quyết hợp pháp khi có vướng mắc phát sinh để tránh các rủi ro pháp lý cơ bản và đảm bảo tính hợp pháp kênh đầu tư kinh doanh đầy tiềm năng này.

Mặc dù hiện nay ở Việt Nam không có nhiều luật sư chuyên về startup, tuy nhiên, các bên có thể tìm các cố vấn pháp lý thường xuyên hoặc đi theo từ giai đoạn ban đầu khi bắt đầu quá trình đầu tư để hạn chế các rủi ro không đáng có.

Lập nghiệp và hội nhập: Khi nào và như thế nào?

Trong bối cảnh đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa thành công và Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) sắp được thành lập vào cuối năm nay, vấn đề hội nhập và lập nghiệp càng trở nên “nóng hổi” hơn bao giờ hết, bởi Việt Nam là một thành viên trong cả 2 định chế đó.

Vậy lập nghiệp và hội nhập trong thời kỳ mới phải được hiểu như thế nào và được tiến hành như thế nào, vào thời điểm nào mới đáp ứng được yêu cầu của thời đại?

Kiến thức và kỹ năng - Yếu tố tiên quyết

Nói như TS. Lương Hoài Nam – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Du lịch Thiên Minh, TGĐ Hàng không Hải Âu, tác giả cuốn sách Kẻ trăn trở - thì không có nền giáo dục nào có thể cung cấp đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết, mà chúng ta phải chủ động lấp đầy những thứ còn thiếu.

Theo các chuyên gia, chìa khóa để lập nghiệp và hội nhập thành công là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giáo dục tự thân với thụ hưởng sự giáo dục của nhà trường. “Khi được hỏi đến vấn đề sự nghiệp, đa số thanh niên Việt Nam đều trả lời rằng “muốn làm giám đốc”, nhưng khi được hỏi về những kỹ năng, kiến thức cần có để trở thành lãnh đạo thì họ đều có nhận thức rất mơ hồ”, bà Vũ Kim Hạnh – Giám đốc Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp TP.HCM nêu ví dụ khi trao đổi với sinh viên Đại học Bách khoa TP.HCM tại chương trình giao lưu “Hội nhập và lập nghiệp – những trăn trở”.

Ở thời đại thông tin và kiến thức không bị giới hạn như hiện nay, bí quyết để thành công dành cho người khởi nghiệp là phải liên tục đặt câu hỏi. Ông Lý Trường Chiến – Chủ tịch HĐQT Trí Tri Group cho rằng, năng suất lao động và “năng suất” của nền kinh tế Việt Nam phải được gia tăng bằng trí tuệ, bằng năng lực sáng tạo chứ không phải chỉ đơn giản là tăng thời gian làm việc.

Theo ông Chiến, người muốn lập nghiệp phải biết quan tâm và tích cực suy nghĩ để biết được người khác đang cần gì, sau đó mang đến cho họ điều còn thiếu đó. Chỉ có như vậy, vị trí cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ thế giới mới được cải thiện.

Muốn xây dựng một doanh nghiệp, muốn tạo ra giá trị cho bản thân, gia đình và xã hội thì thách thức đầu tiên, câu hỏi đầu tiên cần phải đặt ra là: Doanh nghiệp sẽ tạo ra được giá trị gì cho xã hội? TS. Lương Hoài Nam khuyên người trẻ: “Hãy bắt đầu bằng cách chọn thứ mà bạn tin rằng mình có thể làm tốt nhất và mang đến trải nghiệm cho càng nhiều người càng tốt, lúc đó, bạn sẽ thành công”.

Không chỉ là sân chơi của người trẻ

Yếu tố quan trọng để khởi nghiệp, lập nghiệp thành công là ý chí và quyết tâm theo đến cùng ý tưởng của mình, chứ không phải là chuyện tuổi tác.

Dẫn chứng trường hợp khởi nghiệp thành công ở tuổi 63 của chủ doanh nghiệp Trà Tâm Lan, bà Vũ Kim Hạnh cho rằng, khởi nghiệp không phải chỉ là chuyện của người trẻ, mà “hãy nhìn vào Israel sẽ thấy, họ là cả một “quốc gia khởi nghiệp”, điều mà đất nước họ không bao giờ thiếu là tinh thần doanh nhân”.

Do đó, tích lũy kinh nghiệm bằng cách làm thuê trước khi tìm thấy cơ hội khởi nghiệp cũng là lựa chọn hợp lý cho người trẻ. TS. Lương Hoài Nam từng chia sẻ câu chuyện bắt tay đầu tư vào dự án thương mại điện tử Godafi.com (Công ty Dịch vụ Hàng không và Du lịch Hoàng Gia) ở tuổi 52 và chấp nhận vừa làm vừa học hỏi thêm những điều mới mẻ của thế giới thương mại điện tử. Qua đó, ông khẳng định, đối với khởi nghiệp, vấn đề tuổi tác không thật sự quá quan trọng.

"Những trường hợp quá "sốt ruột" đến nỗi phải ngừng việc học để theo đuổi ý tưởng như Bill Gates, Mark Zuckerberg, Richard Branson... là rất hiếm hoi. Thật ra khi đã hoàn tất việc học, người trẻ chưa cần phải khởi nghiệp ngay mà cần phải bình tĩnh nhìn nhận, đánh giá về xuất phát điểm cũng như xác định mục tiêu cụ thể để tìm ra cơ hội tốt nhất", ông Nam chia sẻ.

Bà Vũ Kim Hạnh cũng lưu ý thêm, khi đã mang gánh nặng gia đình, người khởi nghiệp cần phải tìm được sự ủng hộ của những người thân. “Không người khởi nghiệp nào có thể chắc chắn xác suất thành công là 100%, cũng không ai khởi nghiệp để thất bại, nhưng phải chuẩn bị tâm lý cho khả năng thất bại. Do đó, chúng ta cần phải tìm được “đồng minh” là những người thân trong gia đình, để cùng chấp nhận và san sẻ rủi ro”, bà Vũ Kim Hạnh cho hay.

Doanh nghiệp trẻ làm gì trước TPP?

PGS. TS. Nguyễn Việt Khôi cho rằng thách thức lớn nhất chính là khả năng kết nối vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị của khối TPP.

Phải hiểu để nắm bắt

Muốn nắm bắt cơ hội đến từ TPP, các doanh nghiệp khởi nghiệp cần có những hiểu biết nhất định về TPP, hiểu được những cam kết trong TPP, nắm được lộ trình TPP mà các quốc gia thành viên phải tuân thủ để từ đó có những ý tưởng khởi nghiệp phù hợp và tận dụng được các ưu đãi mà TPP tạo ra.

Đối với các bạn trẻ khởi nghiệp, các bạn càng ngày càng giỏi hơn chúng tôi. Các bạn có thể tự nhận diện những thách thức liên quan tới mô hình khởi nghiệp của bạn.

Tôi thấy thách thức lớn nhất chính là khả năng kết nối vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị của khối TPP.

Đặc biệt, những rào cản vô hình về mặt ngôn ngữ, văn hoá, khả năng thích nghi, khả năng kiểm soát sự thay đổi, lòng can đảm đối mặt với thất bại sẽ là những biến số ảnh hưởng mạnh đến thành công của các bạn trẻ khởi nghiệp.

Cuối cùng, tôi cho rằng thách thức trước khi Việt Nam tham gia TPP luôn lớn hơn các thách thức sau khi Việt Nam tham gia TPP.

Nếu chúng ta làm hết khả năng và thoải sức bay bổng sự sáng tạo, thì chúng ta sẽ thành công trong sân chơi TPP.

Doanh nghiệp trẻ nên chọn gì?

Các doanh nghiệp trẻ khởi nghiệp có nhiều lựa chọn khác nhau. Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp thông qua sản phẩm và dịch vụ tạo ra giá trị gia tăng thấp như mở quán ăn, quán café, tiệm sửa chữa xe máy,…

Có những doanh nghiệp khởi nghiệp qua những sản phẩm và dịch vụ tạo ra giá trị gia tăng cao (viết phần mềm, viết ứng dụng, kết nối trực tuyến kiểu mô hình Uber: hay AirBnb - mô hình kết nối người có nhà với người có nhu cầu thuê ngắn hạn,..).

Có những doanh nghiệp sinh ra để phục vụ thị trường truyền thống, phục vụ thị trường nội địa nhưng cũng có những doanh nghiệp được sinh ra để phục vụ thị trường khu vực, thị trường toàn cầu, hoặc có những doanh nghiệp khởi nghiệp trên cơ sở các Hiệp định như TPP.

Cá nhân tôi không nghĩ TPP mang lại cơ hội công bằng cho tất cả các nhóm khởi nghiệp.

Theo tôi, TPP sẽ tạo cơ hội tốt hơn cho nhóm khởi nghiệp lựa chọn sản phẩm giá trị gia tăng cao, nhóm doanh nghiệp khởi nghiệp phục vụ thị trường khu vực.

Các nhóm này thường được ra đời trên những ý tưởng mới lạ. Nhóm này tận dụng cơ sở hạ tầng công nghệ, hoặc thực hiện thương mại điện tử để khởi nghiệp.

Do đó, những ý tưởng khởi nghiệp cần phải được tôn trọng và bảo vệ. TPP với vấn đề sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử được đặt lên hàng đầu sẽ tạo ra miền đất hứa tuyệt vời cho các ý tưởng khởi nghiệp thăng hoa.

Tại sao?

Cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đến từ TPP là quy mô thị trường, sự đa dạng các yếu tố đầu vào phục vụ sản xuất với thuế suất ưu đãi, cơ hội hợp tác theo cả chiều dọc và chiều ngang, cơ hội gia nhập mạng lưới sản xuất khu vực, cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu đang được điều hành bởi những người khổng lồ trong TPP.

Tôi tin con đường dẫn tới thành công của các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam không chỉ thông qua các hợp đồng OEM (Original Equipment Manufacturer - Nhà sản xuất thiết bị gốc) mà phải là các hợp đồng ODM (Original Design Manufacturer - Nhà sản xuất thiết kế gốc) có hàm lượng giá trị gia tăng nhiều.

3 bí quyết chọn đúng cộng sự khởi nghiệp

Không ít người quan niệm các nhà sáng lập phải là những thiên tài lập dị thích làm việc đơn độc, tuy nhiên, sự thật là hầu hết những doanh nhân tiên phong luôn san sẻ khối lượng công việc khổng lồ của một doanh nghiệp cho một hoặc nhiều cộng sự.

Bill Gates và nhà đồng sáng lập Microsoft - Paul Allen

Theo kinh nghiệm của Jason Albanese – Nhà đồng sáng lập, CEO của Centric Digital, công ty chuyên cung cấp các dịch vụ và giải pháp chuyển đổi công ty truyền thống sang mô hình kỹ thuật số, không phải mọi sự hợp tác đều mang lại hiệu quả. Trên thực tế, nếu kỹ năng của những người hợp tác với nhau không bổ trợ cho nhau hoặc thậm chí không tương xứng nhau thì mối quan hệ đó sẽ trở nên tiêu cực thay vì là chìa khóa mở ra thành công cho công ty.

Sau đây là 3 bí quyết giúp các doanh nhân tìm ra người cộng sự giỏi và phù hợp với mình.

Bổ sung kỹ năng cho nhau

Thông thường, mọi người hay nghĩ về sự cộng tác theo cách đối lập: Người có tính cách hướng ngoại sẽ làm việc trực tiếp với khách hàng trong khi người hướng nội luôn túc trực trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên trên thực tế, một mối hợp tác hiệu quả cần dựa trên tập hợp các kỹ năng bổ sung cho nhau chứ không phải trái ngược nhau.

Do đó, nếu bạn và cộng sự của mình có tài năng và lối suy nghĩ hoàn toàn khác nhau thì nhiều khả năng sự hợp tác giữa hai người sẽ không hiệu quả.

Tác giả Jason Albanese lấy ví dụ, công việc của ông chủ yếu tập trung vào kinh doanh và định hướng chiến lược phát triển lâu dài của công ty, trong khi người cộng sự đảm trách việc tạo ra sản phẩm, xây dựng chiến lược marketing và phát triển thương hiệu.

Theo Albanese, rõ ràng kỹ năng của hai người đã bổ sung cho nhau và họ đã hợp tác rất tốt bởi cả hai cùng lĩnh vực quan tâm, cùng khả năng, và chung cách suy nghĩ nên dễ hiểu nhau trong việc ra quyết định cũng như hành động.

Bên cạnh đó, nếu bạn và người cộng sự/nhà đồng sáng lập có nhiều điểm tương đồng về kỹ năng, triết lý điều hành sẽ là một thuận lợi lớn bởi điều đó giúp cả hai thống nhất trong việc phát triển công ty. Ngược lại, nếu hai người không tìm ra tiếng nói chung và không thấu hiểu nhau thì hiệu quả hợp tác có thể bị tiêu diệt ngay từ đầu.

Hiểu rõ vai trò công việc và bản thân

Một người cộng sự phù hợp không chỉ hỗ trợ bạn về mặt kỹ năng mà cả hai còn phải "ăn ý" với nhau trong việc phân chia, phối hợp công việc. Tuy nhiên, trong một hệ thống cấp bậc mà kèm theo đó là quyền lãnh đạo, nếu bạn hoặc cộng sự của mình đặt "cái tôi" lên trên lợi ích của tập thể thì rất dễ khiến bản thân quên đi tầm nhìn dài hạn của công ty.

Ví dụ, giám đốc điều hành (CEO) của một công ty luôn có vị thứ cao hơn một giám đốc công nghệ (Chief Technology Officer - CTO) trên sơ đồ tổ chức. Tuy nhiên, nếu công ty của bạn chuyên về lĩnh vực công nghệ và hiện đang bán một công nghệ mới nhất ra thị trường thì rất có thể nhiệm vụ thiết kế và hoàn thiện công nghệ này còn quan trọng hơn công việc của CEO.

Khi đó, nếu một CTO cảm thấy thất vọng vì vị trí "cấp dưới" của mình và bắt đầu can thiệp nhiều hơn vào công việc CEO (riêng về mảng kinh doanh), thì mối quan tâm hàng đầu của họ sẽ chuyển từ ưu tiên phát triển sản phẩm sang buôn bán - phần công việc mà người khác đã làm và làm tốt hơn so với CTO.

Hợp tác là một cách thúc đẩy phát triển công việc nhưng bên cạnh đó cũng dễ khiến người đồng sự cảm thấy kiêu hãnh theo cách có thể khiến công ty gặp nhiều rủi ro. Do đó, việc đánh giá xem liệu thái độ và tham vọng của một người được thúc đẩy bởi tiềm năng phát triển của công ty hay bởi "cái tôi" của họ luôn là điều khó khăn, và một doanh nhân giỏi phải là người có trực giác nhạy bén cũng như đủ kinh nghiệm để "nhìn" người một cách chính xác.

Hợp tác vì mục tiêu chung

Bất kể lúc đầu các bạn hợp tác ăn ý với nhau ra sao thì về lâu dài, sự hòa thuận này cũng khó có thể duy trì khi công ty phải đối mặt với những thách thức và áp lực làm mọi người căng thẳng.

Có thể ngay từ đầu, bạn hiểu được người cộng sự của mình và biết "ngưỡng" tham vọng của họ, nhưng trên thực tế, suy nghĩ của con người lại có xu hướng thay đổi theo thời gian và nếu minh họa một cách đơn giản thì mối quan hệ cộng tác cũng giống như một cuộc hôn nhân: Cho dù lúc đầu hai người hiểu nhau ra sao thì theo năm tháng, cũng có những vấn đề mà hai bên không thể giải quyết được trong thời gian dài.

Ví dụ, lúc 30 tuổi, bạn tìm thấy một nửa đích thực của đời mình - cả hai đều thích đi ra ngoài dạo phố hằng đêm hay nằm nhà xem bộ phim yêu thích. Nhưng sau một thập kỷ, chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn muốn mở công ty riêng hay theo đuổi một niềm đam mê mới trong khi cô ấy vẫn cố gắng kéo bạn ngồi trước màn hình ti vi?

Vấn đề ở đây là bạn không thể đoán trước được những thứ có thể thay đổi trong mười năm tới, nhưng bù lại bạn có thể làm mọi điều cần thiết để giữ mối quan hệ đó được lâu bền và hiệu quả. Cũng giống như trong hôn nhân, mọi người thường chọn cách thỏa hiệp hoặc nhường nhịn nhau để giữ cho mọi thứ diễn ra êm đẹp.

Có thể có những thói quen hoặc tật xấu của cộng sự mà bạn chưa hiểu hoặc thông cảm ngay lập tức, nhưng sẽ tốt hơn nếu bạn lường trước và chấp nhận điều đó thay vì khó chịu một cách không cần thiết - miễn là chúng không gây hại gì đến công việc chung.

Theo Jason Albanese, việc hợp tác kinh doanh luôn đem lại nhiều lợi ích hơn rủi ro, tuy nhiên điều đó không có nghĩa bạn phải nhanh chóng "bắt tay" với người khác. Thậm chí, nếu đã tìm thấy một cộng sự tài năng, phù hợp với mình thì bạn cũng nên xét đến khả năng lãnh đạo của người đó.

Startup: đừng để “chết lãng xẹt” vì vung tiền dàn trải

Việc đi thuê mặt bằng văn phòng, nhà xưởng lớn, đặt cọc trước số tiền tới 6 tháng, hay mua một chiếc xe hơi để giao dịch… dễ dẫn đến kết cục startup nhanh chóng hết vốn ngay sau khi mới khởi nghiệp. Do đó, chi phí đầu tư cần phải phụ thuộc vào ngành nghề kinh doanh, khả năng tài chính, biết chia ra từng giai đoạn, sử dụng vốn vay phù hợp.

Khởi nghiệp công nghệ: Đừng quá ảo tưởng! 

Các công ty khởi nghiệp đang "lợi dụng" lẫn nhau? 

2 lý do cốt tử khiến khởi nghiệp tại Việt Nam dễ thất bại 

Ông Lương Minh Huân, đại diện VCCI trao đổi về khởi nghiệp. Ảnh: P.M.

Trao đổi tại toạ đàm về chủ đề "Nắm vững và xử lý ổn vấn đề tài chính của doanh nghiệp khởi nghiệp" ngày 3/10 tại Hà Nội, dẫn lại con số thống kê của Chỉ số khởi nghiệp toàn cầu 2014 (GEM 2014), ông Lương Minh Huân, Viện Phát triển doanh nghiệp, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho hay: năm 2014, Chỉ số lo sợ thất bại của khối cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam có xu hướng giảm hơn so với năm 2013, tuy nhiên vẫn ở mức 50%, cao hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Tuy nhiên, tỷ lệ từ bỏ kinh doanh ở người Việt Nam thấp hơn các nước, thực tế cho thấy khả năng bám trụ của doanh nghiệp Việt Nam tốt hơn (có khoảng 100 người tham gia kinh doanh thì chỉ có khoảng 23 người bỏ với lý do sức khỏe cá nhân, do gia đình, do vấn đề tài chính; một số là do vấn đề lợi nhuận; số khác là do tìm thấy cơ hội kinh doanh khác).

Hiện nay các doanh nghiệp khởi nghiệp trong nhiều lĩnh vực tại Việt Nam đang có điều kiện thuận lợi nhờ cơ sở hạ tầng về Internet, CNTT phát triển mạnh (tính theo thang điểm từ 1 – 5, cơ sở hạ tầng Internet, CNTT được đánh giá tốt với 3,75 điểm). Vấn đề khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp khởi nghiệp đó là chưa tiếp cận được với nhiều kênh huy động vốn, chủ yếu dựa vào nguồn tài chính tự có, vay từ người thân…

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi tại toạ đàm, Chuyên viên tài chính Mai Vũ Thảo đến từ Phòng Đầu tư, Ngân hàng Việt Á lưu ý, các doanh nghiệp khởi nghiệp đừng kỳ vọng vừa lập ra đã có thể kêu gọi huy động được vốn do chưa có tên tuổi.

Do đó, kinh nghiệm theo ông Thảo là nên làm nhỏ, có thể xem xét tận dụng cơ hội “đi trên vai những người khổng lồ” (ví dụ tham gia vào một công đoạn nào đó của các hãng lớn, thay vì đầu tư toàn bộ).

Bên cạnh đó, ông Mãi Vũ Thảo cũng khuyến cáo có không ít doanh nghiệp khởi nghiệp đã quá tốn kém chi phí vào những vấn đề như thuê mặt bằng văn phòng, nhà xưởng, mua sắm phương tiện…

“Việc đi thuê mặt bằng văn phòng, nhà xưởng lớn, đặt cọc trước số tiền tới 6 tháng, hay mua một chiếc xe hơi để giao dịch… dễ dẫn đến kết cục là doanh nghiệp nhanh chóng hết vốn không lâu ngay sau khi khởi nghiệp.

Do đó, chi phí đầu tư cần phải phụ thuộc vào ngành nghề kinh doanh, khả năng tài chính, biết chia ra từng giai đoạn phù hợp”, ông Thảo lưu ý, đồng thời nhấn mạnh ở giai đoạn nhỏ, nên hạn chế tối đa các chi phí, lựa chọn địa điểm văn phòng, nhà xưởng vừa phải, ưu tiên vốn vay hơn vốn góp cổ phần (tuy vốn vay ngân hàng phải trả lãi nhưng startup có thể chủ động được về khoản lợi nhuận từ hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, không bị cổ đông chi phối về doanh thu, lợi nhuận như khi huy động góp vốn).

“Có những người thành công nhờ may mắn, nhưng khởi nghiệp thì không được ảo tưởng như vậy”, chuyên gia Mai Vũ Thảo nhấn mạnh.

Cũng theo các chuyên gia, để hỗ trợ cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam, giảm Chỉ số lo sợ thất bại của cộng đồng này, nhà nước cần cải thiện các điều kiện kinh doanh; xây dựng và hoàn thiện các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển kinh doanh. Bên cạnh đó, cần thực hiện chương trình phổ cập kiến thức, kỹ năng khởi sự doanh nghiệp cho các cá nhân, nhất là giới trẻ…

Khởi nghiệp công nghệ: Đừng quá ảo tưởng!

Khi bắt đầu khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, bạn sẽ làm gì khi "thiếu vốn"? Ông Rob Hayes - Chủ tịch của hãng luật First Round Capital đã có một vài chia sẻ với Businessinsider về vấn đề này.

Rob Hayes có vẻ không thích thuật ngữ "bong bóng công nghệ." Thay vì vậy, ông coi mọi thứ đều có tính chu kỳ, và về phía hãng luật của ông, First Round Capital, họ đã tiên liệu được giai đoạn này của việc định giá các bong bóng nổi bật và việc khởi nghiệp của các nhà sáng lập trước đó.

Những người làm việc tại các công ty lớn như Google và Facebook sẽ chỉ thấy được rằng các bạn bè khác của mình gây dựng vốn và rồi bỗng dưng trở nên giàu có, Hayes giải thích.

Rob Hayes.

"Nó trông thì có vẻ dễ dàng đấy" - Hayes nói. "Những dự án như vậy nghe qua thì cảm giác dễ có tiền tài trợ. Mọi người đều được vẽ nên vài miếng bánh, với đủ thể loại luôn."

Hayes đã thấy được cơ hội đầu tư vào năm 1999, năm 2006 và 2007, và giờ đây, ông lại thấy được cơ hội này một lần nữa.

Tuy nhiên, việc tạo dựng sự nghiệp tiến triển cũng có nghĩa là sẽ vất vả hơn để có thể sàng lọc được một ý tưởng lớn với người sáng lập. Những kẻ đang đắm chìm trong cái dự án "Uber cho cá nhân X," hoặc mấy anh vừa mới lập nghiệp, đã muốn đền đáp ngay được công ơn những gì mà gia đình đã làm cho họ.

"Mọi người đang thích tự thành lập một doanh nghiệp bởi họ thấy những người khác cũng đang bắt đầu đưa công ty đi lên với những những điều nhỏ bé và những ý tưởng cóp nhặt", Hayes nói.

Hayes không chuyên ngành dự đoán thị trường, vì vậy sẽ không có một khung thời gian cố đinh khi nào nó sẽ thay đổi và tín hiệu thông báo tỷ lệ thành công sẽ trở nên cao hơn.

“Chuyện xảy ra là mọi chu trình rồi cũng sẽ thay đổi và dòng tiền rồi cũng đến lúc sẽ cạn kiệt. Các công ty dần lụi bại, và tất cả mọi người lại phải quay về cái thời chơi trò ‘chiếc ghế âm nhạc’ để tìm việc tại Google, Facebook hay bất cứ cái công ty nào” – Hayes nói.

“Vào những thời điểm như vậy, năm 2002, rồi cả năm 2008, và có thể một vài thời điểm trong tương lai nữa, trước mặt bạn sẽ luôn xuất hiện một vài người sáng lập khùng khùng luôn muốn thành lập công ty bất cứ như thế nào hay vào bất cứ thời điểm nào. Và chính những kẻ ấy lại là những người nghĩ ra được những ý tưởng tuyệt vời và điên rồ khiến bạn muốn đầu tư vào nó.”

Điều này cũng không có nghĩa rằng Hayes sẽ tạm dừng đầu tư. Hãng luật của ông, First Round Capital, vừa thực hiện một thương vụ đầu tư lớn nhất từ trước đến giờ vào Clover Health, với dự kiến sẽ rót 4 triệu USD xuống công nghệ dịch vụ y tế. Tính bình quân, hợp đồng của hãng Luật này sẽ có giá trị trong khoảng từ 500 ngàn đến 700 ngàn USD.

Sẽ mất thêm một chút thời gian để tìm kiếm thêm những thỏa thuận mới, nhưng Hayes tin rằng các nhà sáng lập với những ý tưởng sáng tạo mới vẫn sẽ luôn xuất hiện. Ông vẫn sẽ luôn tìm ra được những người tự xây dựng thị trường cho riêng mình thay vì phải gánh lấy mấy công ty khởi nghiệp khác.

"Lúc nào cũng có những người muốn thành lập một công ty cho riêng mình, nhưng quả thực có quá nhiều thứ ảo tưởng. Sẽ rất khó để tìm được điều mình muốn. Nhưng người mà chúng ta cần, họ luôn ở đâu đó ngoài kia, tôi đảm bảo đấy!” Hayes nói. "Chúng tôi lúc nào cũng đầu tư vào những công ty mà chúng tôi nghĩ họ thật sự có tiềm năng lớn."